Woman education in Nepal (महिला शिक्षा)

- 2020 December 17 मा प्रकाशित

Write an essay about woman education in Nepal

शिक्षा मानव समाजको विकासमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।  यसबाहेक, यसले सायद महिलाको जीवनमा सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ।  सामान्यतया, पुरुष प्रधान समाजको मामलामा, महिला राम्रो शिक्षित भएमा मर्यादित जीवन बिताउन सक्दछन्।  शिक्षा महिलाहरूको लागि अपरिहार्य छ किनकि यसले उनीहरूलाई जिउने जीवनको बाटो रोज्न समर्थन गर्दछ। महिलामा शिक्षाको महत्त्वलाई मानव शरीरमा जीवन रगतसँग तुलना गर्न सकिन्छ।  यसलाई जीवनको ज्योति पनि भनिन्छ किनकि यो व्यक्तिको जीवनमा हुँदैछ परिवर्तनलाई अपनाउने गुणवत्ता विकास गर्दछ।  शिक्षा विकासको आधार हो र मानव समाजको प्रगतिमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।  यसले मानव जीवनमा सकारात्मक र रचनात्मक परिवर्तनहरू सुरू गर्दछ।  शिक्षाले व्यक्तिलाई महत्त्वपूर्ण मुद्दाहरूको बारेमा सचेत गराउँदछ, साथ साथै संगठित, कुशल र जिम्मेवार बनाउँछ।  शिक्षित व्यक्तिहरूले मानवको राम्रो र नराम्रो व्यवहारको विश्लेषण गर्न सक्दछन् र आवश्यकताको अवस्थामा परिवर्तनको लागि सुरू गर्न सक्दछन्।  हामीलाई थाहा छ, एउटी महिलाले समाजमा केन्द्रीय भाग ओगटेको छ किनभने उनले घरेलु गतिविधिहरू आयोजना गर्दछन्, परिवारका सदस्यहरूसँग व्यवहार गर्छन् र बच्चाहरूलाई सही तरीकाले बढ्न समर्थन गर्दछन्।  यस उद्देश्यका लागि, महिला बढी जानकार, सचेत, सहयोगी र अधिक हुनुपर्दछ।  माथिका सबै गुणहरू शिक्षाको माध्यमबाट समेट्नुपर्दछ।  त्यसकारण घरको सुचारु र व्यवस्थित गर्न महिलाका लागि शिक्षा आवश्यक छ।  अधिक र अधिक महिला सशक्तिकरण हुनेले घरेलु कार्यहरू सक्षम र समग्र समाजले राम्रोसँग काम गर्ने छ।
आजको प्रतिस्पर्धी समाजमा एक देशलाई यसको विकासको लागि सँधै उत्पादक जनशक्तिको आवश्यकता पर्दछ।  यदि व्यक्ति राम्ररी शिक्षित र एकताबद्ध छन् भने उनीहरू सहकारी हुनेछन् र देशको विकासका लागि सकारात्मक दृष्टिकोण विकास गर्नेछन्।  यो अवस्था महिला शिक्षा मार्फत विकास गर्न सकिन्छ।
नेपालको सन्दर्भमा, निम्न तथ्यांकहरूले महिला शिक्षाको स्थिति प्रस्तुत गर्दछ। नेपाल बस्ने मानक सर्वेक्षण २०१०-२०११ (NLSS- III) ले नेपालले वयस्क साक्षरता दर 65.9% रहेको पुरुष र महिला बीच ठूलो भिन्नताका साथ पत्ता लगाएको छ।  जबकि पुरुष साक्षरता दर .1 75.१% छ, यो महिलाको लागि 57 57..4% मात्र हो।  यसले के देखाउँदछ कि नेपाली जनतामा अझै पनि विश्वास छ कि केटीहरू विद्यालय जान सिमित छन्।
महिलाहरूले ईन्जिनियरि मा स्नातकको 16% र डक्टरेट डिग्रीको ११% मात्र प्राप्त गर्दछन्;  गणित र भौतिक विज्ञानमा डक्टरेट डिग्रीको २२% भन्दा कम;  कम्प्युटर र सूचना विज्ञानमा स्नातक को २ 28% र डक्टरेट डिग्रीको १%।  यसको विपरित, महिलाहरूले परम्परागत रूपमा प्रभुत्व जमाएका क्षेत्रहरूमा सबै तहमा (डक्टरल डिग्री मार्फत सहयोगी) डिग्रीको सबैभन्दा ठूलो अनुपात कमाउन जारी राख्छन्, जस्तै स्वास्थ्य व्यवसायहरू जसमा नर्सि, शारीरिक उपचार र स्वास्थ्य प्रशासन (83%) र शिक्षा (77%) समावेश छन्।
स्थिति वृद्धि गर्न, आधारभूत आवश्यकताहरू मानव जातिको लागि आवश्यक छ।  धेरै परम्परागत र धार्मिक विश्वासले महिलालाई उनीहरूको अधिकार प्रयोग गर्नबाट रोक्दछ।  अशिक्षित वा अशिक्षित महिलाहरूलाई लाग्छ कि उनीहरू पुरुष जस्तो सक्षम छैनन्।  उनीहरू आफ्नो अधिकार र स्वतन्त्रताको आनन्द लिन हिचकिचाउँछन्।  यद्यपि शिक्षित र सचेत महिलाले विभिन्न प्रकारका स्वतन्त्रता र अधिकारहरूको मजा लिइरहेका छन् जस्तै विभिन्न क्षेत्रमा काम गर्ने, ज्ञान लिन विभिन्न ठाउँमा यात्रा गर्ने, इत्यादि। नेपालमा महिलाको स्थिति सुधार गर्न उनीहरूलाई सबै प्रकारका सुविधा प्रदान गर्नुपर्नेछ।  अधिकारको।  कानूनी रूपमा, त्यहाँ धेरै अधिकारहरू छन् जुन महिलालाई प्रदान गरिएको छ तर उनीहरूको आवेदन अझै विकासोन्मुख देशहरूमा जस्तै दयनीय छ।  नेपालमा महिलाहरू आफैंले आफ्नो स्थिति र अधिकार बढाउन अझ सजग र सचेत हुनुपर्छ।  यसका लागि परिचालक निकाय, व्यक्ति र परिवारले देशका शिक्षित महिलाहरूको संख्या बढाउन बढी चिन्तित हुनुपर्दछ।
महिला शिक्षा देशको विकासका लागि एक महत्वपूर्ण उद्देश्य हो।  यो किनभने शिक्षित महिलाले आफ्नो परिवार, समाज र देश बृद्धि गर्न मद्दत गर्न सक्दछ।  तिनीहरूले आफ्ना बच्चाहरूको राम्ररी हेरचाह गर्न सक्दछन्, आफ्ना पतिलाई उनीहरूको जीवन खुशीसाथ र सफलतापूर्वक बाँच्न मद्दत गर्न सक्छन्।  त्यसरी नै एक साक्षर महिलाले आफ्नो परिवार चलाउन परिवारलाई सहयोग गर्न सक्दछ।  उनी पनि देशको नेतृत्व गर्न राम्रो उम्मेदवार बन्न सक्छिन्।  एउटी आमा आमाको रूपमा आफ्ना बच्चाहरूको पहिलो शिक्षक हुन्।  दुबै र केटी दुबै एकै संस्थामा एकै समयमा शिक्षा प्राप्त गर्नका लागि शिक्षा प्रणाली सह-शिक्षा हो।  वर्तमान समयमा सह-शिक्षाको अझै केही स्थानहरूमा पुरानो समयको रूपमा आलोचना गरिन्छ तर यो हाम्रो देशमा महिला शिक्षा बढाउने सब भन्दा महत्वपूर्ण तरीका हो।  तसर्थ, धेरै बालबालिकाको संलग्नता सहितको शिक्षा प्रणाली नेपाल जस्तो विकासोन्मुख देशको विकासको लागि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कारक हो।
बिभिन्न देशहरुको बिभिन्न समाजहरुमा, महिलाहरु उपेक्षित छन्।  तिनीहरू मनोरन्जन, रमाईलो र प्रजननको माध्यम हुन् भन्ने विश्वास गरिन्छ जुन महिलालाई मात्र नभई मानव सभ्यताको उत्थानका लागि पनि नराम्रो धारणा हो।  हाम्रो देशको सन्दर्भमा 57.%% महिला मात्र साक्षर छन् जबकि औसत साक्षरता दर 65% छ।  यसले स indicates्ख्या देखाउँदछ कि महिलाहरूको ठूलो स household्ख्या घरका कामहरूमा मात्र सीमित छन् किनभने निरक्षर छन त्यसैले उनीहरू पनि रूढीवादी र अन्धविश्वासी छन्।  आजकल शहरी क्षेत्रका अधिकांश केटीहरू उच्च शिक्षाको राम्रो अवसरको लागि स्कूल र कलेजमा जान्छन्।  तर ग्रामीण क्षेत्रहरूमा केटीहरूले तुलनात्मक रूपमा कम अवसर पाइरहेका छन्।  यो सायद विवाहको प्रारम्भिक संस्कृति र ग्रामीण क्षेत्रका अभिभावकहरूमा चेतनाको कमीको कारण हुन सक्छ।  केहि संघ संस्थाहरु जसले महिलाहरुलाई शिक्षा प्रदान गर्नका लागि निरन्तर प्रयास गरिरहेछन् उनीहरु रुवान नेपाल, महिला नेतृत्व नेपाल, शिक्षा केन्द्र नेपाल आदि हुन्।
हाम्रो देशको सन्दर्भमा वयस्क साक्षरता कार्यक्रम मार्फत महिलालाई साक्षर बनाउनु पर्छ।  शासकीय निकाय, सामाजिक कार्यकर्ताका साथै प्रत्येक सचेत व्यक्तिले उनीहरूलाई साक्षर हुन र शिक्षित हुन प्रोत्साहित गर्नुपर्दछ।  यदि यो कार्यक्रम राम्रोसँग कार्यान्वयन गरियो भने, महिलाहरूले आफ्ना बच्चाहरूलाई असल बेहोरा सिकाउन, उनीहरूलाई अनुशासित र सामाजिक रूपले सचेत व्यक्ति बनाउन सक्छन्।  हामीलाई थाहा छ आमा सबैको सबैभन्दा महत्वपूर्ण शिक्षक हुन्।  केन्द्रीय सरकार र सात राज्यले महिला शिक्षालाई उच्च प्राथमिकता दिनु पर्दछ।  सबैभन्दा माथि, महिलाहरू आफैंलाई अझ बढी सचेत र सक्रिय हुनुपर्दछ उनीहरूको स्थितिको उत्थान गर्न।  यसैले दिगो विकासको सुनिश्चितताका लागि मानिसहरूले समानताका आधारमा महिलाहरुलाई समान अवसर प्रदान गरेर महिला शिक्षाको प्रबर्धन गर्नु पर्छ।

Education plays a vital role in the development of human society. Moreover, it perhaps plays the most important role in a woman’ life. Basically, in the case of male dominated society, a woman can live a dignified life if she is well educated. Education is indispensable for women as it supports them to choose the way of life she wants to lead.
The importance of education in women can be compare with life blood in human body. It is also knew as the light of life as it develops the quality to adopt the change that is happening in people’s life. Education is the foundation of development and plays a vital role in the advancement of human society. It initiates positive and constructive changes in human life. Education makes people aware of important issues, as well as organized, skilled and responsible. Educated people can analyze good and bad behavior of human beings and can initiate for change in case of necessities. As we know, a woman occupies the central part in the society because she organizes the household activities, deals with family members and supports children to grow in the right way. For this purpose, a woman should be more knowledgeable, conscious, cooperative and much more. All the above qualities should be include through education. Therefore, education is essential for women for the smooth functioning and organizing of homes. As more and more women are empower the household functions will be efficient and overall society will function well.
In the present day competitive society, a country always needs productive manpower for its development. If people are well educate and unit, they will be co-operative and develop a positive attitude for the development of the country. This condition can be develop through women education.
In the case of Nepal, the following data presents the status of woman education.
The Nepal Living Standard Survey 2010-2011 (NLSS- III) has revealed that Nepal has an adult literacy rate of 65.9% with a huge variation between men and women. While male literacy rate is 75.1%, it is only 57.4% for women. This shows that there is still a belief among Nepali people that girls are limit to going to schools.
Women receive only about 16% of undergraduate and 11% of doctorate degrees in engineering; less than 22% of doctorate degrees in maths and physical sciences; 28% of undergraduate and 15% of doctorate degrees in computer and information sciences. By contrast, women continue to earn the largest proportion of degrees at all levels (associate through doctoral degrees) in the fields they have traditionally dominated, such as health professions which include nursing, physical therapy and health administration (83%) and education (77%).
To enhance the status, basic requirements are a must for human beings. Many traditional and religious beliefs prevent women from practicing their rights. Uneducated or illiterate women feel that they are not as capable as males. They hesitate to enjoy their rights and freedom. However, educated and conscious women are enjoying different types of freedom and rights such as working in different areas, travelling to different places to gain knowledge, etc. In order to improve the status of women in Nepal, they have to be provided with all types of rights. Legally, there are many rights which are provide to women but their application is still miserable as in other developing countries. In Nepal, women themselves should be more alert and conscious to enhance their status and rights. For this, the governing body, people as well as family should be more concerned to increase the number of educated women in the country.
Women education is one of the most important objectives for the development of the country. It is because an educated woman can help to enhance their family, society and country as well. They can look after their children properly, can help their husband to live their life happily and successfully. Likewise a literate woman can support the family to run their own business. She can also be a good candidate to lead the nation. A woman as a mother is the first teacher of her children. The education system in which both boys and girls learn together to get education in the same institution during the same time is co-education. At present, co-education is still criticize in some places as of ancient time but it’s the most important way to increase female education in our country. Therefore, co-education system with the involvement of more girl children is the most important factor for development in a developing country like Nepal.
In various societies of different countries, females are neglect. They are believed to be the means of entertainment, enjoyment and reproduction which is a very bad perception not only for women but also for the betterment of human civilization. In the context of our country, only 57.4 % of females are literate whereas average literacy rate is 65%. It indicates a large number of women are limit to household activities because of being illiterate so that they are conservative and superstitious too. Nowadays, most of the girls from urban areas are going to schools and colleges for better opportunities of higher education. But in the case of rural areas, girls are getting comparatively lower opportunities. It might be because of the early marriage culture and lack of awareness in parents in rural areas. Some of the organizations which are continuing their efforts to provide education to females are RUWON Nepal, Women LEAD Nepal, EDUC-Nepal, etc.
In context of our country, women should be make literate through adult literacy program. Governing bodies, social workers as well as every conscious individual should encourage them to be literate and then educate. If this program is implement properly, women can teach good manners to their children, make them disciplined and socially conscious individuals. We know that mother is the most important teacher of everyone. The central government as well as the seven states should give a high priority to educate women. Above all, women themselves should be more conscious and active to uplift their status. Thus, in order to ensure sustainable development, people should promote women education by providing equal opportunity to them on the basis of equity.